Mineral deposits that are essentially as originally formed are called primary or hypogene. The term hypogene also indicates formation by upward movement of material. Deposits that have been altered by weathering or other superficial processes are secondary or supergene deposits. Mineral deposits that formed at the same time as the enclosing rock are called syngenetic, and those that were introduced into preexisting rocks are called epigenetic.
The distinction between metallic and nonmetallic deposits is at times an arbitrary one since some substances classified as nonmetals, such as lepidolite, spodumene, beryl, and rhodochrosite, are the source of metals. The principal reasons for distinguishing nonmetallic from metallic deposits are practical ones, and include such economic factors as recovery methods and uses.
برای خواندن کامل متن بروی ادامه مطلب کلیک کنید
ادامه مطلب
2 اردیبهشت ماه
روز جهانی زمین
بر تمامی دوستداران زمین گرامی باد.
اسکارن(Skarn) :
واژه اسکارن اولين بار در سوئد به عنوان يک اصطلاح معدني، براي توصيف گانگ کالک سيليکاته نسبتا درشت همراه با بعضي از ذخاير آهن به کار گرفته ميشد. طبق تعريف واژه اسکارن به سنگهايي اطلاق ميشود که از سيليکاته Mg,Ca,Fe تشکيل شده اند و در نتيجه جانشيني Mg,Fe,Al,Si در سنگهاي غني از کربنات (آهک يا دولوميت) حاصل ميشوند. اسکارن ها غالبا در نزديکي توده هاي نفوذي تشکيل ميشوند و داراي انواع مختلفي مي باشند.
- انواع اسکارنها:
اسکارنها مي توانند بر اساس معيارهاي مختلفي تقسيم بندي ميشوند: اگزواسکارن و اندواسکاران واژه هاي معمولي هستند که به ترتيب براي بيان پروتوليت رسوبي و آذرين به کار مي روند. اسکارن منيزيمي و کلسيک براي توصيف ترکيب شيميايي غالب پروتوليت و کانيهاي اسکارني حاصله به کار مي رود. اين واژه ها مي توانند به صورت ترکيبي هم بيان شوند. مثل اگزواسکارن منيزيمي، که شامل اسکارن فورستريت- ديوسپيدي تشکيل شده از دولستون مي باشد. هورنفلس کالک سيليکاته يک واژه توصيفي است که براي سنگهاي کالک سيليکاته دانه ريز حاصل از دگرگوني سنگهاي کربناته ناخالص مثل آهک سيلتي و شيل کربناته اطلاق ميشود. اسکارنهاي واکنشي از دگرگوني ايزوکميکال لايه هاي نازکي از سنگهاي شيلي و آهکي که به طور ميان لايه اي قرار گرفته باشند، تشکيل مي شوند.
- اسکارنوئيد:
اسکارنوئيد براي توصيف سنگهاي کالک سيليکاته نسبتا دانه ريز و فقير از آهن به کار مي رود که از نظر ژنتيکي حد واسط بين هورنفلس دگرگوني محض و اسکارن متاسوماتيکي دانه درشت محض مي باشد (بعضا اسکاران تراوشي نيز خوانده ميشود). اسکارنوئيد براي توصيف سنگهاي غني از گارنت با منشا نامعلوم به کار ميرود. در تمام واژه هاي فوق الذکر،ترکيب و بافت اسکارن توسط ترکيب و بافت پرتوليت کنترل مي شود اغلب ذخاير اسکارني که از لحاظ اقتصادي مهم اند از انتقال متاسوماتيکي در مقياس بزرگ حاصل مي شوند که در آن ترکيب سيال، کاني شناسي اسکارن و کانه هاي حاصله را کنترل مي کند.
- تکامل اسکارنها در زمان و مکان:
اسکارنها در همه جا و در سنگها ميزبان با هر سني يافت مي شوند. اگر چه اکثرا در واحدهاي سنگي کربناته تشکيل مي شوند، اما در بيشتر انواع سنگها شامل شيل، ماسه سنگ، گرانيت، بازالت و کوماتئيت نيز مي توانند تشکيل شوند. اسکارنها در طي دگرگوني ناحيه اي يا تماسي و در اثر فرآيندهاي متاسوماتيکي سيالهاي با منشا ماگمايي، دگرگوني، جوي يا دريايي تشکيل مي شوند. اين ذخاير در جوار توده هاي نفوذي، در طول گسلها و زونهاي برشي اصلي، در سيستم هاي ژئوترمالي کم عمق، زير کف دريا و مناطق دگرگوني دفني عميق واقع در اعماق کم پوسته يافت ميشوند.
چيزي که در اين محيط هاي بسيار متفاوت باعث تمايز و تشخيص يک سنگ به عنوان اسکارن ميشود کاني شناسي خاص آن مي باشد که شامل تنوع وسيعي از کانيهاي کالک سيليکاته و ديگر کانيهاي مربوطه مي باشد که معمولا گارنت و پيروکسن غالب اند. بنابراين حضور اسکارن الزاما نشانگر يک جايگاه زمينشناسي خاص يا ترکيب سنگي ويژه نمي باشد اما تشکيل و توسعه آن نشان مي دهد که حرارت، فشار، ترکيب سيال و سنگ ميزبان در رنجي بوده که براي تشکيل کانيهاي اسکارني مناسب بوده اند.
- کاني شناسي اسکارنها :
تعريف و طبقه بندي کانسارهاي اسکارني بر اساس کاني شناسي آنها استوار مي باشد. بعضي از کانيها مثل کوارتز و کلسيت تقريبا در همه اسکارنها حضور دارند و بعضي ديگر همچون هوميت، پريکلاز، فلوگلوپيت، تالک، سرپانيتن و بروسيت مختص اسکارنهاي منيزيمي هستند و در اغلب ساير انواع اسکارنها حضور ندارند. به علاوه تعداد زيادي از کانيهاي حاوي قلع، بور، بريليوم و فلوئور نيز وجود دارند که پاراژنزهاي بسيار کمياب ولي مهمي را تشکيل مي دذهند. کاني هايي که هم براي طبقه بندي و هم براي اکتشاف اسکارنها مفيدند، مثل گارنت، پيروکسن و آمفيبول، در تمام انواع اسکارنها حضور دارند. و تنوعات ترکيبي مشخصي را از خود نشان مي دهند. /
آغاز سال ۱۳۸۷ هجری شمسی بر تمامی دوستان مبارک باد.
طبقه بندی مواد معدنی در ایران
طبق تقسیم بندی سازمان صنایع و معادن مواد معدنی موجود در کشور به چهار گروه عمده تقسیم بندی شده اند که در زیر این تقسیم بندی ها آمده است .
الف) مواد معدنی طبقه یک _ که عبارتند :
از سنگ آهک،سنگ گچ،شن و ماسه معمولی،خاک رس معمولی،صدف دریایی،پوکه معدنی،نمک آبی و سنگی ،مارن، سنگ لاشه ساختمانی و نظایر آنها .(می توان گفت که مواد معدنی درجه یک عبارتند : از مواد معدنی مصالح ساختمانی و نمکها )
ب) مواد معدنی طبقه دو _ که عبارتند از :
۱. آهن،طلا،کرم،قلع،جیوه،سرب،روی،مس،تیتان،آنتیموان،مولیبدن، کبالت،تنگستن، کادمیوم و سایر فلزات.
۲. نیتراتها،فسفاتها،براتها،نمکهای قلیایی، سولفاتها،کربناتها،کلرورها(به استثنای مواد یاد شده در طبقه یک) و نظایر آنها.
۳. میکا،گرافیت،تالک، کائولن،نسوزها ،فلدسپاتها ، سنگ و ماسه سیلیسی،پرلیت، دیاتومیت،زئولیت،بوکسیت،خاک سرخ،خاک زرد،خاکهای صنعتی و نظایر آنها .
۴. سنگهای قیمتی و نیمه قیمتی مانند الماس، زمرد، یاقوت،یشم، فیروزه،انواع عقیق و امثال آنها .
۵. انواع سنگهای تزئینی و نما .
۶. انواع زغالسنگها و شیلهای غیر نفتی .
۷. مواد معدنی قابل استحصال از آبها و نیز گازهای معدنی به استثنای گازهای هیدروکربوری . (می توان گفت که مواد معدنی مواد معدنی طبقه دو عبارتند از مواد معدنی فلزی و غیر فلزی)
ج) مواد معدنی طبقه سه _ که عبارتند :
از کلیه هیدروکربورها به استثنای زغالسنگ .مانند نفت خام، گاز طبیعی، قیر پلمه سنگهای نفتی و سنگ آسفالت طبیعی و ماسه های آغشته به نفت و امثال آنها . البته می توان گفت که قیر، پلمه سنگهای نفتی و سنگ آسفالت طبیعی در صورتی که مورد عمل وزارت نفت،شرکتها و واحدهای تابعه و وابسته به آن وزارت نباشد، جزو معادن طبقه دو محسوب می شوند.
د) مواد معدنی طبقه چهار _ که عبارتند:
این مواد از کلیه مواد پرتوزا اعم از اولیه و ثانویه تشکیل شده اند.
نکته مهم این است که در این طبقه آن دسته از مواد معدنی مرتبط با محدوده طبقات یک و دو که در طبقه بندی فوق مشخص نشده یا مورد تردید باشد و نیز طبقه موادی شامل چند ماده از یک طبقه و موادی از طبقه دیگر، بر حسب نوع، اهمیت و ارزش این مواد توسط وزارت صنایع و معادن تعیین می شود.
بر اساس ماده چهار قانون معادن امور مربوط به مواد معدنی طبقات یک و دو به استثنای شن و ماسه معمولی و خاک رس معمولی در چارچوب قانون معادن در حیطه وظایف وزارت صنایع و معادن می باشد.
البته قابل ذکر است که تشخیص معمولی بودن شن وماسه و خاک رس با وزارت صنایع و معادن است .
به وبلاگ علوم زمین به مدیریت وحید رضایی خوش آمدید.در این وبلاگ مطالبی از زمین شناسی و علوم وابسته به آن نوشته می شود .امیدوارم که با نظرات خود من را در این راه یاری نمایید. هرگونه کپي برداري مطالب فقط با آوردن نام و آدرس وبلاگ و نام نویسنده و بدون هیچ تغییری در مطلب بلامانع است .
